{"id":387,"date":"2011-05-13T04:29:21","date_gmt":"2011-05-13T04:29:21","guid":{"rendered":"http:\/\/turkseunie.be\/official\/?p=387"},"modified":"2011-05-13T04:29:21","modified_gmt":"2011-05-13T04:29:21","slug":"yeni-emperyalizm-cagi-nda-aydin-tavri-ne-olmalidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/diger\/yeni-emperyalizm-cagi-nda-aydin-tavri-ne-olmalidir\/","title":{"rendered":"YEN\u0130 EMPERYAL\u0130ZM \u00c7A\u011eI\u00b4nda Ayd\u0131n Tavr\u0131 Ne Olmal\u0131d\u0131r ?"},"content":{"rendered":"

Doç. Dr. Birol Ertan<\/em><\/p>\n

Dünyada ve özellikle Orta Do\u011fu co\u011frafyas\u0131nda neler olup bitti\u011fini anlamak için kurguyu iyi incelemek ve \u015fifreleri çözmek gerekiyor. Bu \u015fifreler çözülürken, yak\u0131n zamanda gerçekle\u015fmi\u015f olaylardan sonuca gitmek yeterli olmaz. Çok daha gerilere, So\u011fuk Sava\u015f’\u0131n biti\u015fiyle birlikte yap\u0131lan planlara bakmak ve bugün uygulanan projelerle bunlar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak gerekiyor.<\/p>\n

Yeni Dünya Düzeni kurulurken, dünyan\u0131n eskisi gibi iki kutuplu olmayaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Bu durumda, acaba dünya tek kutuplu bir sisteme do\u011fru mu gidiyor sorusu akl\u0131m\u0131za gelebilir. Tek kutuplu olma ile çok kutuplu olmak aras\u0131nda ince bir çizgi vard\u0131r. Bugün bu ince çizgi k\u0131r\u0131l\u0131yor ve tek kutuplu dünyan\u0131n geçici statükosu y\u0131k\u0131l\u0131rken dünyada yeni küresel ve bölgesel güç odaklar\u0131 beliriyor.<\/p>\n

Dünyan\u0131n yeniden \u015fekillenmesi sürecinde baz\u0131 ülkelerin ön plana geçmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 görüyoruz. Da\u011f\u0131lan ikinci kutbun küllerinden do\u011fan Rusya Federasyonu’nun elindeki güçlü enerji kozu ve bölge ülkelerindeki etkisiyle yeni bir küresel güç oda\u011f\u0131 oldu\u011fu çok aç\u0131kt\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda da yeni güç odaklar\u0131 belirlemeye ba\u015flad\u0131. Ekonomik geli\u015fme ve dünya üretiminin merkezi olmaya dönük hamleleriyle Çin, dünyan\u0131n yeni \u015fekillenmesinde önemli bir rol sahibi olmaya \u015fimdiden adayd\u0131r.<\/p>\n

Peki, Avrupa Birli\u011fi’ne ne demeli. \u0130\u015fin gerçe\u011fi, tek bir AB gücü oldu\u011fu söylenemez. AB içinde özellikle Almanya’n\u0131n kendi ba\u015f\u0131na bölgesel bir güç oldu\u011fu ve küresel güç olmaya dönük at\u0131l\u0131mlar içine girdi\u011fi aç\u0131k biçimde görülüyor.<\/p>\n

Eski iki kutuplu dünyadan arta kalan ilk blok, Amerikan-\u0130ngiliz imparatorlu\u011fu kurma yolunda önemli a\u015famalar kat etmi\u015f durumda. Bu blokta Avustralya, Kanada, \u0130srail’in de bulunmas\u0131 kaç\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Ancak, dünyada finans-kapital ismini verebilece\u011fimiz banka sermayesi ve borsalar blo\u011fu ile silah tekelleri, petrol kartelleri ve ticaret sermayesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 grup aras\u0131nda bir ç\u0131kar çat\u0131\u015fmas\u0131 ortaya ç\u0131km\u0131\u015f durumda. Bu çat\u0131\u015fmada iki ç\u0131kar grubunun ortaya ç\u0131kmas\u0131 ve bu çat\u0131\u015fman\u0131n zaman içinde t\u0131rmanmas\u0131 ise kaç\u0131n\u0131lmaz. Bu nedenle, Amerikan-\u0130ngiliz imparatorlu\u011fu, kendi içinde parçalanmaya dönük görüntü veriyor. Bu parçalanma süreci, yeni küresel ittifaklara ve yeni bloklar olu\u015fmas\u0131na da yol aç\u0131yor. Bu ayr\u0131\u015fmada WASP (White Anglo Sakson Protestan) blo\u011funda yer alan \u0130ngiltere gibi ülkeler ile banka ve borsa sermayesinin denetimindeki \u0130srail ve ABD içindeki küresel mali sermaye güçleri aras\u0131nda orta yo\u011funluklu çat\u0131\u015fmalar ve ayr\u0131\u015fmalar ya\u015fanmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

So\u011fuk Sava\u015f döneminden kalan ilk bloktaki parçalanma e\u011filimi yan\u0131nda, Çin, Rusya, Almanya gibi yeni küresel aktörler de yeni dünyada rol kapma yar\u0131\u015f\u0131 içindeler. So\u011fuk sava\u015f\u0131n ve iki kutuplu dünyan\u0131n ortadan kalkmas\u0131 ile yeni bir payla\u015f\u0131m sava\u015flar\u0131 döneminin ba\u015flayaca\u011f\u0131 kaç\u0131n\u0131lmaz görünüyordu. Orta Do\u011fu ve Kuzey Afrika’da ya\u015fanan geli\u015fmeler, bu dönemin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gösteren ipuçlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Yeni Emperyalizm ça\u011f\u0131 ismini verebilece\u011fimiz yeni payla\u015f\u0131m sava\u015flar\u0131 döneminde, ilk payla\u015f\u0131m sava\u015flar\u0131n\u0131n Orta Do\u011fu ve Kuzey Afrika’da ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k oluyoruz. Eski ittifaklar zay\u0131flarken yeni ittifaklara ve kampla\u015fmalara zemin haz\u0131rlayacak geli\u015fmeler ile yeni emperyalizm döneminde çat\u0131\u015fmalar ve güç mücadeleleri süreci ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yeni emperyalizmin sald\u0131rgan dönemi ba\u015flam\u0131\u015fken, bu sürecin Türkiye’yi nas\u0131l etkilemesini bekliyoruz?<\/p>\n

Orta Do\u011fu ve Kuzey Afrika’daki planlanm\u0131\u015f halk hareketleri (!) ba\u015flamadan y\u0131llar önce, bu bölgeye ili\u015fkin politikalar da belirlenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. ABD merkezi haber alma örgütü CIA’n\u0131n uzant\u0131s\u0131 olan RAND Corporation gibi dü\u015fünce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n gelece\u011fi çok önceden planlayan raporlar\u0131 ve çal\u0131\u015fmalar\u0131 gözlerden kaçm\u0131yordu. Robert Miranda’ya göre, bir think-tank kurulu\u015fu olan Rand Corporation taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan bir çal\u0131\u015fmaya göre, Türkiye, Amerika Birle\u015fik Devletleri için dört önemli noktada kritik rol oynuyor: ‘Orta Do\u011fu’, ‘Basra Körfezi’, ‘Avrupa’ ile ‘Kafkaslar ve Orta Asya’ bölgesi. ABD’nin bütün bu bölgelerde siyasî hedeflerine ula\u015fabilmesi için mutlak biçimde Türkiye’nin i\u015fbirli\u011fine ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Miranda, Rand Corporation’un misyonunu \u015föyle aç\u0131kl\u0131yor : California, Santa Monica merkezli Rand Corporation dü\u015fünce kurulu\u015fu, Amerikan Ordusu Hava Birlikleri taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftu. Rand Corporation’\u0131 kuran Amerikal\u0131 generaller, 2. Dünya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda bilimsel ve entelektüel topluluklarla silahl\u0131 kuvvetler aras\u0131ndaki diyalog ve i\u015fbirli\u011fini güçlendirmek ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamak hedefiyle bu dü\u015fünce kurulu\u015funu kurmu\u015flard\u0131.<\/p>\n

Rand Coproration dü\u015fünce kurulu\u015funun uzmanlar\u0131ndan birisi olan Ralph Peters, Büyük Orta Do\u011fu projesi kapsam\u0131nda ilk Orta Do\u011fu haritalar\u0131n\u0131
( http:\/\/img.blogcu.com\/uploads\/mertesin_Ralph_Peters_solution_to_Mideast.jpg<\/a> )
çizen uzmanlar grubunda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.  ABD’nin Orta Do\u011fu planlar\u0131 konusunda raporlar ve kitaplar da yazm\u0131\u015f olan askeri uzman Ralph Peters’in bir sözü çok anlaml\u0131d\u0131r : “Amerikan ekonomisi ad\u0131na, dünyan\u0131n güvenli\u011finin kal\u0131c\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, Amerikan ordusunun görevlerinden birisidir. Bu amaçla makul say\u0131da insan öldürmeye haz\u0131r\u0131z.” (\u0130\u015fgal Alt\u0131ndaki Ülke Irak, Mohammed Hassan, David Pestieau, Papirüs Yay\u0131nevi, sy. 11). Gerçekten de Afganistan ve Irak müdahaleleri ile yak\u0131n zamanda Libya’ya yönelik bombard\u0131manlar, Peters’i hakl\u0131 ç\u0131karmaktad\u0131r.<\/p>\n

Yeni emperyalizm döneminde baz\u0131 ülkelerin i\u015fgal edilmesi için küresel terör örgütleri yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ancak, zaman içinde yöntem de\u011fi\u015ftirildi ve uzun zamand\u0131r üstünde çal\u0131\u015f\u0131lan planlar sonucu bir anda birçok ülkede (her nedense bu ayaklanmalar, Orta Do\u011fu ülkelerinde görülmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r) halk ayaklanmalar\u0131 (!) ya\u015fanmaya ve bunlar bahane edilerek Libya (daha sonra bunlar Suriye eklendi, \u0130ran gibi di\u011ferleri de s\u0131radad\u0131r) gibi ülkelerde iç kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar yarat\u0131l\u0131p d\u0131\u015f müdahale olanakl\u0131 hale getirildi. Böylece, bir ülkede diktatörleri durdurmak, kitlesel katliamlar\u0131 önlemek ve demokrasiyi kurmak (!) için o ülkelerin i\u015fgal edilmesinin önü aç\u0131lm\u0131\u015f oldu. Yeni emperyalizm, küresel terör bahanesinden vazgeçerek post-modern i\u015fgaller yöntemini kullanmaya ba\u015flay\u0131nca, El Kaide gibi küresel  terör örgütlerine ihtiyaç kalmad\u0131 ve bu \u015füpheli olu\u015fumlar gereksiz hale geliverdi.<\/p>\n

Yeni emperyalizmin ayak sesleri yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zda Orta Do\u011fu ülkelerinde duyulmaya ba\u015flad\u0131, ancak tatl\u0131 su ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n birço\u011funun hala geli\u015fmeleri anlamakta zorland\u0131klar\u0131n\u0131 görüyoruz.<\/p>\n

Peki, dünya yeniden \u015fekillenirken, Türkiye’nin bu yeni dünyada yeri ne olacakt\u0131r ? Bu konudaki en isabetli tespitlerden birisini, CIA Türkiye uzmanlar\u0131ndan Graham Fuller’in kitab\u0131n\u0131n isminde buluyoruz : Yeni<\/strong> Türkiye Cumhuriyeti !  (Graham E. Fuller, Tima\u015f Yay\u0131nlar\u0131). Ayn\u0131 yazar, yeni emperyalizmin Orta Do\u011fu co\u011frafyas\u0131nda ne arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da çok aç\u0131kl\u0131kla ifade ediyor : “Yeni Emperyalizm, Müslüman dünyas\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 iki nedenle güçlü biçimde sürdürmektedir : Enerji kaynaklar\u0131 ve nakliye yollar\u0131 nedeniyle Müslüman dünyas\u0131n\u0131n büyük k\u0131sm\u0131 ciddi ölçüde jeo-stratejik öneme sahiptir” (Graham Fuller, \u0130slams\u0131z Dünya, Profil Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 2010, sy. 272).<\/p>\n

Peki, yeni emperyalizm kavram\u0131n\u0131 burada ilk kez mi kullan\u0131yoruz. Elbette hay\u0131r. Bu konuda daha önceleri say\u0131s\u0131z çal\u0131\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bak\u0131n, CIA Türkiye Masas\u0131 eski \u015fefi, bu konuda neler yazm\u0131\u015f : Resmi Bat\u0131 emperyalizmi tarihinin sona ermesinden sonra bile modern ça\u011fda yeni emperyalizm biçimleri do\u011fmu\u015ftur. Özellikle Ortado\u011fu’da \u0130ngilizler, “ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131” yeni elde etmi\u015f devletlerin ço\u011funun yönetimini elinde tutmak için buralarda göreve itaatkar ki\u015fileri getirmi\u015flerdir. Bu süreç, \u0130ran, Irak, M\u0131s\u0131r ve Suriye ile birlikte Cezayir, Libya, Tunus, Ürdün ve Yemen’de de ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r (Graham E. Fuller, \u0130slams\u0131z Dünya, Profil Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, \u0130stanbul, 2010, sy. 271). Fuller, devam ediyor : Yeni emperyalizmin özellikle Ortado\u011fu co\u011frafyas\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 yöntemler de\u011fi\u015fmektedir. Bunlar, ABD taraf\u0131ndan yap\u0131lan büyük yard\u0131mlar, ABD’nin kontrolündeki Dünya Bankas\u0131’ndan kredi kulland\u0131r\u0131lmas\u0131, askeri sat\u0131\u015flar, diplomatik destek, askeri üslerin kurulmas\u0131, düzenli siyasi müdahale, bölgesel politikalar\u0131n manipüle edilmesi ve askeri tehditler (sy. 272).<\/p>\n

Emperyalizm, yeni dünya düzeni kurmak için yola ç\u0131km\u0131\u015f durumda ve kendi gerçekliklerini yaratmaya ba\u015flad\u0131. ABD’de Bush yönetiminin önde gelen isimlerinden birine Orta Do\u011fu’da ya\u015fanan sava\u015flar\u0131n yarataca\u011f\u0131 gerçeklikler hakk\u0131nda ne dü\u015fündü\u011fü soruldu\u011funda, “kendi gerçekliklerimizi kendimiz yarat\u0131r\u0131z” (Graham E. Fuller, \u0130slams\u0131z Dünya, sy. 12) yan\u0131t\u0131 alm\u0131\u015flar. \u0130\u015fte bu noktada gerçek ayd\u0131n\u0131n görevi, Ortado\u011fu’da yarat\u0131lan gerçeklikleri yeni emperyalizmin gizli planlar\u0131n\u0131n \u015fifrelerini çözerek görmek ve aç\u0131\u011fa ç\u0131kartmakt\u0131r.<\/p>\n

21. yüzy\u0131lda Yeni Emperyalizm ça\u011f\u0131na girdik ve bu ça\u011fda dünya yeniden payla\u015f\u0131l\u0131yor ve yeni bir dünya düzeni kuruluyor. Bunu anlamamak için “tatl\u0131 su ayd\u0131n\u0131” olmak gerekir. Peki bu süreçte ayd\u0131n kavram\u0131ndan en ufak bir biçimde pay almay\u0131 hak etmek için tavr\u0131m\u0131z ne olmal\u0131d\u0131r : Gerçekleri görmek ve cesurca aç\u0131klamak<\/strong>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Doç. Dr. Birol Ertan Dünyada ve özellikle Orta Do\u011fu co\u011frafyas\u0131nda neler olup bitti\u011fini anlamak için kurguyu iyi incelemek ve \u015fifreleri çözmek gerekiyor. Bu \u015fifreler çözülürken, yak\u0131n zamanda gerçekle\u015fmi\u015f olaylardan sonuca gitmek yeterli olmaz. Çok daha gerilere, So\u011fuk Sava\u015f’\u0131n biti\u015fiyle birlikte yap\u0131lan planlara bakmak ve bugün uygulanan projelerle bunlar\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak gerekiyor. Yeni Dünya Düzeni kurulurken, dünyan\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"post-meta-fields":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/387"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=387"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/387\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}