Türkiye’nin Avrupa Birli\u011fi’ne üyelik süreci, 1959’da zaman\u0131n Türkiye Cumhuriyeti Ba\u015fbakan\u0131 taraf\u0131ndan AB’nin temeli olan Avrupa Ekonomik Toplulu\u011fu’na resmi olarak iletilen ortakl\u0131k antla\u015fmas\u0131 talebinden bu yana gündemi hiç terk etmemi\u015ftir.<\/p>\n
Türkiye-AB ili\u015fkileri, Avrupa’daki Türk göçünün (bu terminolojiyi sorgulayaca\u011f\u0131z) tarihsel süreciyle daha da önem kazanmas\u0131na ra\u011fmen, kaleme al\u0131nan bu makalenin konusu olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
Zira, Türkiye-AB tart\u0131\u015fmas\u0131 iki önemli gerçe\u011fi gölgelememelidir. Birincisi Avrupa, Avrupa Birli\u011fi adl\u0131 kurumsal yap\u0131lanmaya indirgenemez; \u0130kincisi ise Avrupa Birli\u011fi’ne üye olsa da olmasa da Türkiye Avrupal\u0131’d\u0131r.<\/p>\n
Açal\u0131m;<\/p>\n
Avrupa, Avrupa Birli\u011fi adl\u0131 kurumsal yap\u0131lanmaya indirgenemez. AB, Avrupa’ya güncel bir anlam veriyor, al\u0131\u015f-veri\u015f bak\u0131m\u0131ndan, gidip-gelme özgürlü\u011fü bak\u0131m\u0131ndan, diyalog bak\u0131m\u0131ndan veya milletlerüstü proje bak\u0131m\u0131ndan. Ancak Avrupa, AB’den önce geliyor. AB iflas etse de, “Eski K\u0131ta” tarihsel, sosyolojik ve medeni dayanaklar\u0131n\u0131 muhafaza edecektir.<\/p>\n
Avrupa Birli\u011fi’ne üye olsa da olmasa da Türkiye Avrupal\u0131’d\u0131r. Bu aç\u0131klama, bir öncekinin devam\u0131d\u0131r. Zira, Türkiye’nin AB’ye üyelik sürecine ili\u015fkin tart\u0131\u015fma genelde \u015fu \u015fekilde tan\u0131t\u0131l\u0131r: Türkiye ve Avrupa baz\u0131lar\u0131na göre tarihsel baz\u0131lar\u0131na göre ise ço\u011frafi bir çizgi taraf\u0131ndan ayr\u0131lmaktad\u0131r ve Türkiye bu çizgiyi yok ederek Avrupa “ailesi”’yle bütünle\u015fmeye çal\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
Oysa, bu tan\u0131t\u0131m iki dezenformasyona dayal\u0131d\u0131r: Birincisi Avrupa’y\u0131 sadece AB’den ibaretmi\u015f gibi gösteriyor (peki \u0130sviçre ile Norveç Avrupa d\u0131\u015f\u0131 devletler mi?); \u0130kincisi ise “Türkiye, AB üyesi olmad\u0131\u011f\u0131 için zorunlu olarak Avrupa’yla bir bütün de\u011fildir” fikrini a\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Türkiye’nin Avrupa’da olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rmak için ço\u011frafi argüman\u0131 öne sürmek manas\u0131zd\u0131r, hele hele günümüzün gözlükleriyle meseleye bakarsak. Kald\u0131 ki bu argüman\u0131n s\u0131k\u0131 bir uygulamas\u0131 AB üyesi olan bir devletin, yani K\u0131br\u0131s’\u0131n fiilen d\u0131\u015flanmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Türkiye’nin “Avrupal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131” takdir etmek için siyasi ve tarihsel argümanlar\u0131 analiz etmek laz\u0131m. Yani Türkiye’nin tarih boyunca ve\/veya günümüzde “Avrupa” adl\u0131 bir bütünün parças\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmak laz\u0131m.<\/p>\n
Bunun için, Osmanl\u0131 ar\u015fivleri ola\u011fanüstü bir bilgi kayna\u011f\u0131d\u0131r. Türkiye’nin Avrupal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 “Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu Macaristan ve bir kaç as\u0131r boyunca Balkanlar’da bulundu” ve “Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu Avrupa’n\u0131n hasta adam\u0131yd\u0131” türünden sloganlar\u0131n ötesinde örnekleyen çok say\u0131da belgeden bir kaç tanesine göz atal\u0131m.<\/p>\n
1560. Kanuni Sultan Süleyman Fransa Kral\u0131 II. Fransuva’ya nâme-i hümayun (yani Padi\u015fah mektubu) yollar. Padi\u015fah bu mektupla II. Fransuva’n\u0131n dü\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 yard\u0131m ça\u011fr\u0131s\u0131na olumlu cevap verir, II. Fransuva’n\u0131n babas\u0131yla olan dostlu\u011funu hat\u0131rlat\u0131r ve bu hukukla dostlu\u011fun devam etmesine vurgu yapar. 1565. Padi\u015fah, Fransa Kral\u0131n\u0131n Fransa’yla \u0130ngiltere aras\u0131ndaki gerginliklerin bar\u0131\u015fa dönü\u015ftü\u011fünü mücdeleyen mektubuna cevaben yine nâme-i hümayunla memnuniyetini dile getirir ve ikili ili\u015fkilerin güçlendirilmesi yönünde ça\u011fr\u0131da bulunur. Yine 1565. Padi\u015fah, Portekiz Kral\u0131n\u0131n iki güç aras\u0131ndaki dostlu\u011fun geli\u015ftirilmesine ili\u015fkin talebini kabul eden bir nâme-i hümayun gönderir.<\/p>\n
Bu örnekler on alt\u0131nc\u0131 as\u0131ra ait ve Türkiye’nin Avrupal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u0131demini gösteriyor. Fakat daha yak\u0131n zamana ait örnekler de seçilebilir.<\/p>\n
1838. Padi\u015fah II. Mahmud, Belçika Devleti’nin Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu taraf\u0131ndan tan\u0131nmas\u0131 hakk\u0131nda hatt-\u0131 hümayun (yani Padi\u015fah emri) buyurur. Ayn\u0131 y\u0131l Belçika Devleti’yle Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu aras\u0131nda ilk ticari antla\u015fma imzalan\u0131r. 1847. \u0130rlanda fakirlerine yap\u0131lan yard\u0131mdan dolay\u0131 duyulan memnuniyet ve minneti ifade eden bir mektup \u0130rlanda temsilcileri taraf\u0131ndan Sultan Abdülmecid’e gönderilir.<\/p>\n
Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, di\u011fer Avrupa güçleriyle olan ili\u015fkisini bir Avrupa gücü olarak ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Ku\u015fkusuz bu ortak tarih Bâb-\u0131 Âli’nin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir çok çat\u0131\u015fman\u0131n sahnesi olmu\u015ftur. Ancak, bu veri sadece Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu için geçerli de\u011fil. Zira, bahsetti\u011fimiz ortak tarih boyunca ba\u015fta Fransa’yla \u0130ngiltere olmak üzere di\u011fer Avrupa güçleri aras\u0131nda da say\u0131s\u0131z çat\u0131\u015fmalar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ar\u015fiv belgeleri Türkiye’nin Avrupal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, yani Türkiye’nin Avrupa “ailesi”’yle siyasi ve tarihsel birle\u015fmesinin en az bir kaç as\u0131rl\u0131k oldu\u011funu gösteriyor. Uzun soluklu bir ortak tarihten söz ediyoruz. Bunun içindir ki; Türklerin Avrupa’daki varl\u0131klar\u0131n\u0131 “göç” tarihiyle ba\u011fda\u015ft\u0131rmak bence do\u011fru de\u011fil ve tarihsel olarak Türkiye’nin AB’ye üyelik sürecini sadece 50 y\u0131ll\u0131k yeni bir bulu\u015fman\u0131n ifadesi olarak göstermek kesinlikle gerçe\u011fi yans\u0131tm\u0131yor.<\/p>\n
Bu ortak geçmi\u015fi rehabilite etmemiz, Türkiye’nin Avrupal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeniden vurgulamam\u0131z ve “Avrupa” ile “AB” formülasyonlar\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rma tuza\u011f\u0131na dü\u015fmememiz gerekti\u011fine inan\u0131yorum. Kelimeler, heryerde oldu\u011fu gibi burada da önemlidir.<\/p>\n
(c) Mehmet Alparslan SAYGIN<\/strong><\/p>\n Hukukçu\/Brüksel<\/strong><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Türkiye’nin Avrupa Birli\u011fi’ne üyelik süreci, 1959’da zaman\u0131n Türkiye Cumhuriyeti Ba\u015fbakan\u0131 taraf\u0131ndan AB’nin temeli olan Avrupa Ekonomik Toplulu\u011fu’na resmi olarak iletilen ortakl\u0131k antla\u015fmas\u0131 talebinden bu yana gündemi hiç terk etmemi\u015ftir. Türkiye-AB ili\u015fkileri, Avrupa’daki Türk göçünün (bu terminolojiyi sorgulayaca\u011f\u0131z) tarihsel süreciyle daha da önem kazanmas\u0131na ra\u011fmen, kaleme al\u0131nan bu makalenin konusu olmayacakt\u0131r. Zira, Türkiye-AB tart\u0131\u015fmas\u0131 iki önemli […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"post-meta-fields":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/344"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=344"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/344\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.turkseunie.be\/official\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}